Sedef hastalığı, toplumun yaklaşık %2-3’ünü etkileyen kronik bir cilt rahatsızlığıdır. Bu kapsamlı rehberde, sedef hastalığının tüm türlerini, belirtilerini ve modern tedavi yaklaşımlarını inceleyeceğiz. Genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimiyle ortaya çıkan bu otoimmün hastalık, yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilmektedir.
Plak Sedef Hastalığı (Psoriasis Vulgaris) Sedef hastalarının %80-85’inde görülen bu tip, hastalığın en yaygın formudur. Diz, dirsek, bel ve saçlı deride görülen kırmızı, kabarık ve üzeri gümüşi-beyaz pullarla kaplı plaklar karakteristiktir. Plaklar genellikle simetriktir ve boyutları değişkenlik gösterebilir. Tedavide topikal kremler, sistemik ilaçlar ve fototerapi kullanılmaktadır.
Guttat Sedef Hastalığı Çocuklar ve genç yetişkinlerde sık görülen bu tip, genellikle streptokok enfeksiyonları sonrasında ortaya çıkar. Vücutta aniden beliren, damlamsı, 1 cm’den küçük kırmızı lekeler şeklindedir. Özellikle gövde ve uzuvlarda yaygındır. Antibiyotik tedavisi ve UV ışın tedavisi etkili olabilmektedir.
İnvers Sedef Hastalığı Kıvrım bölgelerini etkileyen bu nadir form, özellikle kasık, koltuk altı ve göğüs altı gibi nemli bölgelerde görülür. Klasik sedefin aksine pullanma görülmez, parlak kırmızı yamalar şeklindedir. Tedavide özel nemlendiriciler ve düşük potensli kortikosteroidler kullanılır.
Püstüler Sedef Hastalığı Ciddi ve agresif bir form olan püstüler sedef, irin dolu kabarcıklarla karakterizedir. Lokalize veya yaygın olabilir. Ateş, halsizlik gibi sistemik belirtiler eşlik edebilir. Acil tıbbi müdahale gerektirebilir ve hastaneye yatış gerekebilir.
Eritrodermik Sedef Hastalığı Vücudun %75’inden fazlasını etkileyen bu şiddetli form, hayatı tehdit edici olabilir.
Belirtileri:
- Yaygın kızarıklık
- Şiddetli pullanma
- Yüksek ateş
- Dehidratasyon riski
- Protein kaybı Acil tıbbi müdahale ve yakın takip gerektiren bir durumdur.
Tırnak Sedef Hastalığı Hastaların yarısında görülen tırnak tutulumu, pitting (çukurcuk) ve renk değişiklikleri ile karakterizedir. Psöriatik artrit riskinin habercisi olabilir. Özel tırnak bakımı ve sistemik tedaviler gerekebilir.
Sedef Hastalığının Tedavi Seçenekleri:
- Topikal Tedaviler
- Kortikosteroid kremler
- D vitamini analogları
- Nemlendiriciler
- Katran içeren preparatlar
- Sistemik Tedaviler
- Metotreksat
- Siklosporin
- Retinoidler
- Biyolojik ajanlar
- Fototerapi
- UVB tedavisi
- PUVA tedavisi
Yaşam Tarzı Değişiklikleri:
- Düzenli egzersiz
- Sağlıklı beslenme
- Stres yönetimi
- Alkol ve sigaradan kaçınma
- Düzenli nemlendirme
Sedef hastalığı tedavisinde başarı, doğru teşhis ve kişiye özel tedavi planlamasına bağlıdır. Dermatoloji uzmanı kontrolünde düzenli takip önemlidir. Günümüzde modern tedavi seçenekleriyle hastalık belirtileri kontrol altına alınabilmekte ve yaşam kalitesi artırılabilmektedir.